MPSC राज्यसेवा
महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (MPSC) मार्फत राज्यसेवा परीक्षा घेतली जाते. या परीक्षेद्वारे महाराष्ट्र शासनाच्या विविध प्रशासनिक सेवांसाठी अधिकारी निवडले जातात. राज्यसेवा परीक्षा ही महाराष्ट्रातील सर्वात प्रतिष्ठित स्पर्धा परीक्षा मानली जाते. राज्यसेवा परीक्षेद्वारे दरवर्षी सुमारे 315 उमेदवारांची निवड केली जाते.
या परीक्षेद्वारे खालील प्रमुख पदांसाठी भरती केली जाते:
- उपजिल्हाधिकारी (Deputy Collector)
- पोलीस उपअधीक्षक (DySP)
- सहाय्यक पोलीस आयुक्त (ACP)
- तहसीलदार
- गट विकास अधिकारी (BDO)
- मुख्याधिकारी
- नायब तहसीलदार
- राज्य शासनाच्या इतर विविध विभागांतील पदे
परीक्षेचे टप्पे
राज्यसेवा परीक्षा तीन टप्प्यांमध्ये घेतली जाते.
- पूर्व परीक्षा — 400 गुण
- मुख्य परीक्षा — 1750 गुण
- मुलाखत — 275 गुण
पात्रता
शैक्षणिक अर्हता
- उमेदवाराने मान्यताप्राप्त विद्यापीठाची कोणत्याही शाखेतील पदवी पूर्ण केलेली असावी.
- पदवीच्या अंतिम वर्षातील विद्यार्थी पूर्व परीक्षेसाठी अर्ज करू शकतात, मात्र मुख्य परीक्षेपूर्वी पदवी पूर्ण असणे आवश्यक आहे.
वयोमर्यादा
- General & Creamy Layer — 38 वर्ष
- OBC & Non Creamy Layer — 41 वर्ष
- SC / ST — 43 वर्ष
- दिव्यांग — 45 वर्ष
पूर्व परीक्षा पद्धती व अभ्यासक्रम
राज्यसेवा पूर्व परीक्षा वस्तुनिष्ठ स्वरूपाची असते. प्रश्नांना Multiple Choice प्रकारचे चार पर्याय असतात. योग्य पर्याय निवडायचा असतो. चुकीच्या उत्तरासाठी नकारात्मक गुण दिले जातात.
पेपर रचना
पेपर 1 — General Studies
- प्रश्न: 100
- गुण: 200
- निगेटिव्ह मार्किंग: 0.50
- माध्यम: मराठी / इंग्रजी
- कालावधी: 1 तास
- स्वरूप: वस्तुनिष्ठ
पेपर 2 — CSAT
- प्रश्न: 80
- गुण: 200
- निगेटिव्ह मार्किंग: 0.625
- माध्यम: मराठी / इंग्रजी
- कालावधी: 1 तास
- स्वरूप: वस्तुनिष्ठ
पूर्व परीक्षा अभ्यासक्रम
पेपर 1 (General Studies)
- राज्य, राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय चालू घडामोडी
- भारतीय राज्यव्यवस्था आणि शासन
- महाराष्ट्राचा इतिहास आणि भारतीय इतिहास
- भूगोल
- अर्थव्यवस्था
- पर्यावरण व जैवविविधता
- सामान्य विज्ञान
पेपर 2 (CSAT)
- आकलन क्षमता
- तार्किक विचार क्षमता
- निर्णय क्षमता
- गणितीय क्षमता
- डेटा विश्लेषण
- समस्या सोडवण्याची क्षमता
- मराठी आणि इंग्रजी भाषेतील आकलन
मुख्य परीक्षा पद्धती व अभ्यासक्रम
मुख्य परीक्षा वर्णनात्मक स्वरूपाची असते.
पेपर रचना
पेपर 1 — मराठी — 300 गुण — 3 तास
पेपर 2 — इंग्रजी — 300 गुण — 3 तास
पेपर 3 — निबंध — 250 गुण — 3 तास
पेपर 4 — सामान्य अध्ययन 1 — 250 गुण — 3 तास
पेपर 5 — सामान्य अध्ययन 2 — 250 गुण — 3 तास
पेपर 6 — सामान्य अध्ययन 3 — 250 गुण — 3 तास
पेपर 7 — सामान्य अध्ययन 4 — 250 गुण — 3 तास
पेपर 8 — वैकल्पिक विषय पेपर 1 — 250 गुण — 3 तास
पेपर 9 — वैकल्पिक विषय पेपर 2 — 250 गुण — 3 तास
एकूण गुण — 1750
वैकल्पिक विषय
- कृषी
- पर्यावरण आणि पर्यावरणीय विज्ञान
- मानवशास्त्र
- व्यवसायशास्त्र
- सामान्य विज्ञान
- सिव्हिल अभियांत्रिकी
- वाणिज्य आणि लेखा
- अर्थशास्त्र
- विद्युत अभियांत्रिकी
- भूगोल
- इतिहास
- भूशास्त्र
- कायदा
- व्यवस्थापन
- गणित
- वैद्यकीय विज्ञान
- राज्यशास्त्र आणि आंतरराष्ट्रीय संबंध
- मानसशास्त्र
- सार्वजनिक प्रशासन
- समाजशास्त्र
- सांख्यिकी
- प्राणिशास्त्र
- मराठी साहित्य
मुलाखत
- मुलाखतीचे गुण — 275
- उमेदवाराचे व्यक्तिमत्व, निर्णय क्षमता, नेतृत्व गुण आणि प्रशासकीय समज तपासली जाते.
- अंतिम गुणवत्ता यादी लेखी परीक्षा आणि मुलाखत गुणांच्या आधारे तयार केली जाते.